fa مروری بر اثرات بهداشتی و زیست ‌محیطی استفاده از بمب های فسفری در جنگ‌های نظامی مقالات کامل full articles مروری review <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">مقدمه</span><span dir="LTR">:</span></b> <span lang="AR-SA">بمب‌های فسفری که حاوی فسفر سفید هستند، به‌عنوان سلاح‌هایی با قابلیت ایجاد دود غلیظ و سوختگی‌های شدید در درگیری‌های نظامی استفاده می‌شوند. استفاده از این سلاح‌ها نگرانی‌های بسیاری در حوزه بهداشت عمومی و محیط زیست ایجاد کرده است. فسفر سفید به دلیل خواص آتش‌زا و سمی خود می‌تواند اثرات جبران‌ناپذیری بر سلامت انسان و محیط زیست داشته باشد. هدف از این مطالعه، بررسی اثرات بهداشتی و زیست‌محیطی استفاده از بمب‌های فسفری در جنگ‌ها است</span><span dir="LTR">.</span></span></span><br> <br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">مواد و روش ها</span><span dir="LTR">:</span></b> <span lang="AR-SA">این تحقیق به‌صورت مرور روایتی (</span><span dir="LTR">Narrative Review</span><span lang="AR-SA">) انجام شد. برای گردآوری داده‌ها، جستجوی جامعی در پایگاه‌های علمی ملی و بین المللی مانند</span> <span dir="LTR">PubMed</span><span lang="AR-SA">،</span><span dir="LTR">Scopus </span><span lang="AR-SA">و</span> <span dir="LTR">Google Scholar</span><span lang="AR-SA">صورت گرفت. کلیدواژه‌های مورد استفاده شامل &quot;فسفر سفید&quot;، &quot;بمب‌های فسفری&quot;، &quot;اثرات بهداشتی&quot;، و &quot;آلودگی زیست‌محیطی&quot; بودند. مقالات انتخاب‌شده شامل مطالعات منتشر شده در دهه اخیر بودند که اثرات بهداشتی و زیست‌محیطی فسفر سفید را بررسی کرده‌اند</span><span dir="LTR">.</span></span></span><br> <br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته‌ها</span><span dir="LTR">:</span></b> <span lang="AR-SA">نتایج مرور نشان داد که استفاده از بمب‌های فسفری می‌تواند منجر به سوختگی‌های شیمیایی شدید، آسیب‌های جدی ریوی و مسمومیت سیستمیک شود. تماس مستقیم با فسفر سفید باعث سوختگی‌های عمیق و غیرقابل درمان می‌شود که اغلب نیاز به درمان فوری و طولانی‌مدت دارند. همچنین، استنشاق دود ناشی از انفجار این بمب‌ها می‌تواند موجب آسیب‌های حاد تنفسی و حتی مرگ شود. از نظر زیست‌محیطی، فسفر سفید به آلودگی خاک و آب منجر می‌شود و به‌سختی تجزیه می‌شود. این آلودگی می‌تواند به‌طور مستقیم بر گیاهان و جانوران تأثیر گذاشته و موجب کاهش تنوع زیستی در مناطق درگیر شود</span><span dir="LTR">.</span></span></span><br> <br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b sans-serif="" style="font-family: Calibri, "><span lang="AR-SA">نتیجه‌گیری</span></b><b sans-serif="" style="font-family: Calibri, "><span dir="LTR">:</span></b> <span lang="AR-SA">استفاده از بمب‌های فسفری دارای پیامدهای جدی برای سلامت انسان و محیط زیست است. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که نیاز به تنظیم مقررات بین‌المللی سختگیرانه‌تر برای محدود کردن استفاده از این سلاح‌ها ضروری است. همچنین، اقدامات پیشگیرانه و برنامه‌های درمانی مناسب برای افرادی که در معرض فسفر سفید قرار می‌گیرند باید تقویت شود. پژوهش‌های بیشتری برای درک بهتر اثرات طولانی‌مدت این ماده بر سلامت عمومی و محیط زیست توصیه می‌شود</span><span lang="AR-SA">.</span></span></span></span></span></span></span></p> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><strong>Introduction:</strong> Phosphorus bombs containing white phosphorus are utilized as weapons capable of producing dense smoke and severe burns in military conflicts. The use of these weapons has caused significant public health and environmental concerns. Due to its incendiary and toxic properties, white phosphorus can cause irreversible damage to both human health and the environment. This study aims to explore the health and environmental impacts of the use of phosphorus bombs in warfare.<br> <br> <strong>Materials and Methods:</strong> This research was conducted as a narrative review. A comprehensive search was performed in national and international scientific databases such as PubMed, Scopus, and Google Scholar. The keywords used included &quot;white phosphorus,&quot; &quot;phosphorus bombs,&quot; &quot;health effects,&quot; and &quot;environmental pollution.&quot; The selected articles comprised studies published in the last decade that investigated the health and environmental impacts of white phosphorus.<br> <strong>Results:</strong> The review results indicated that the use of phosphorus bombs can lead to severe chemical burns, significant lung damage, and systemic toxicity. Direct contact with white phosphorus results in deep, often untreatable burns requiring immediate and long-term medical intervention. Additionally, inhalation of smoke from these bombs can cause acute respiratory damage and even death. Environmentally, white phosphorus contaminates soil and water and is resistant to degradation. This contamination directly affects plants and animals, leading to a reduction in biodiversity in affected areas.<br> <br> <strong>Conclusion:</strong> The use of phosphorus bombs poses serious threats to both human health and the environment. The findings of this study highlight the urgent need for stricter international regulations to limit the use of these weapons. Furthermore, preventive measures and appropriate treatment programs for individuals exposed to white phosphorus should be strengthened. Further research is recommended to better perception of the long-term effects of this substance on public health and the environment.</span></span></span></div> فسفر سفید, بمب‌های فسفری, اثرات بهداشتی, آلودگی زیست‌محیطی, سلاح‌های شیمیایی White phosphorus, phosphorus bombs, health effects, environmental pollution, chemical weapons. 52 59 http://jps.ajaums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-707-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Zahiri حسین ظهیری خمارتش mohammad_raeesi@yahoo.com 10031947532846004654 10031947532846004654 No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج). Mohammad Javad Aghaei محمد جواد آقایی m.raeesi9235@gmail.com 10031947532846004655 10031947532846004655 No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج). Mohammad Raeesi محمد رئیسی m.raeesi90@gmail.com 10031947532846004656 10031947532846004656 Yes PhD Student in Health in Disasters and Emergencies, Faculty of Health, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran. دانشجوی دکتری سلامت در بلایا و فوریت ها، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج).