Paramedical Sciences and Military Health

fa آگاهی، دانش، نگرش و مهارت‌های مرتبط با پزشکی از راه دور در میان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی نیشابور: یک مطالعه مقطعی Awareness, Knowledge, Attitude, and Skills Regarding Telemedicine Among Students at Neyshabur University of Medical Sciences: A Cross-Sectional Study مقالات کامل full articles پژوهشي Research مقدمه:  پزشکی از راه دور یکی از مؤلفه‌های مهم سلامت دیجیتال است و موفقیت آن تا حد زیادی به آمادگی و توانمندی کاربران آینده نظام سلامت وابسته است. دانشجویان علوم پزشکی به‌عنوان نیروی انسانی آینده نظام سلامت، نقش مهمی در پذیرش و به‌کارگیری این فناوری دارند. پژوهش حاضر با هدف تعیین آگاهی، دانش، نگرش و مهارت‌های مرتبط با پزشکی از راه دور در میان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی نیشابور انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه توصیفی مقطعی در سال ۱۴۰۵ بر روی ۳۱۰ نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی نیشابور انجام شد. شرکت‌کنندگان با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای متناسب با حجم انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از نسخه فارسی پرسشنامه آگاهی، دانش، نگرش و مهارت نسبت به پزشکی از راه دور )AKAS( گردآوری شد. روایی محتوایی نسخه فارسی این ابزار پیش‌تر تأیید شده بود و شاخص روایی محتوایی آن 0/98 گزارش شده بود. در مطالعه حاضر، ضرایب پایایی حیطه‌های آگاهی، دانش، نگرش و مهارت به‌ترتیب برابر با 0/84، 0/78، 0/87و 0/91 بود؛ برای حیطه دانش از ضریب کودر–ریچاردسون ۲۰ و برای سایر حیطه‌ها از آلفای کرونباخ استفاده شد. داده‌ها با آمار توصیفی و آزمون‌های ناپارامتری Mann–Whitney U، Kruskal–Wallis، همبستگی اسپیرمن و کای‌اسکوئر تحلیل شدند. یافته‌ها: میانگین نمرات آگاهی، دانش، نگرش و مهارت به‌ترتیب برابر با 11/86 ± 5/25، 9/62 ± 2/06، 33/32 ± 5/55 و 23/89 ± 7/57 بود. این مقادیر به‌ترتیب معادل 49/4، 87/5، 75/7 و 61/3 درصد حداکثر نمره قابل کسب بودند؛ بنابراین، آگاهی در سطح پایین، دانش و نگرش در سطح بالا و مهارت در سطح متوسط قرار داشت. سطح دانش کامپیوتر و اینترنت با هر چهار حیطه ارتباط معنی‌داری داشت. سابقه آموزش و استفاده از پزشکی از راه دور نیز با نمرات آگاهی، دانش و نگرش ارتباط معنی‌دار نشان داد، اما ارتباط آن‌ها با مهارت معنی‌دار نبود. بین تمام حیطه‌ها همبستگی مثبت و معنی‌داری مشاهده شد و بیشترین ضریب همبستگی مربوط به آگاهی و نگرش بود (0/437=r، 0/001>P ). نتیجه‌گیری: دانشجویان از دانش و نگرش مطلوبی نسبت به پزشکی از راه دور برخوردار بودند، اما آگاهی و مهارت‌های عملی آنان در سطح پایین‌تری قرار داشت. این یافته‌ها از طراحی و ارزیابی آموزش‌های هدفمند و مهارت‌محور در زمینه پزشکی از راه دور، سواد دیجیتال و کاربرد عملی سامانه‌های سلامت از راه دور حمایت می‌کند. کلیدواژه‌ها: <div style="text-align: justify;">Introduction: Telemedicine is an important component of digital health and its successful implementation largely depends on the preparedness and competencies of future healthcare professionals. Students in medical sciences, as the future healthcare workforce, play an important role in the adoption and effective use of this technology. This study aimed to assess awareness, knowledge, attitude, and skills regarding telemedicine among students at Neyshabur University of Medical Sciences. Materials and Methods: This descriptive cross-sectional study was conducted in 2026 among 310 students at Neyshabur University of Medical Sciences. Participants were selected using proportionate stratified random sampling method. Data were collected using the Persian version of the Telemedicine Awareness, Knowledge, Attitude, and Skills questionnaire (AKAS). The content validity of the Persian version had previously been established, with a reported content validity index of 0.98. In the present sample, the reliability coefficients were 0.84 for awareness, 0.78 for knowledge, 0.87 for attitude, and 0.91 for skills. The Kuder–Richardson 20 coefficient was used for the knowledge domain, and Cronbach’s alpha was used for the other domains. Data were analyzed using descriptive statistics, the Mann–Whitney U test, the Kruskal–Wallis test, Spearman’s rank correlation, and the chi-square test. Results: The mean scores for awareness, knowledge, attitude, and skills were 11.86 ± 5.25, 9.62 ± 2.06, 33.32 ± 5.55, and 23.89 ± 7.57, respectively. These scores corresponded to 49.4%, 87.5%, 75.7%, and 61.3% of the maximum attainable scores, indicating low awareness, high knowledge, a favorable attitude, and moderate skills. Computer and internet literacy was significantly associated with all four domains. Previous telemedicine training and prior use of telemedicine were significantly associated with awareness, knowledge, and attitude; however, their association was not significant with the skills. Significant positive correlations were observed among all four domains with the strongest correlation between awareness and attitude (rₛ=0.437, P<0.001). Conclusion: Students demonstrated high knowledge and favorable attitudes toward telemedicine; however, their awareness and practical skills were comparatively lower. These findings support the development and evaluation of targeted, skills-based educational programs focusing on telemedicine, digital literacy, and the practical use of remote healthcare systems.</div> پزشکی از راه دور, سلامت از راه دور, دانشجویان پزشکی, دانشجویان پیراپزشکی, دانش, نگرش. Telemedicine, Telehealth, Medical Students, Allied Health Students, Knowledge, Attitude 57 71 http://jps.ajaums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-549-10&slc_lang=fa&sid=1 Atefeh Sadat Mousavi عاطفه سادات موسوی mousaviat971@gmail.com 10031947532846005006 10031947532846005006 No Department of Health Information Technology, School of Paramedical and Rehabilitation Sciences, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran. گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران. Reza Darrudi رضا درودی darroudir@nums.ac.ir 10031947532846005007 10031947532846005007 No Department of Health Information Technology, Faculty of Health and Paramedicine, Neyshabur University of Medical Sciences, Neyshabur, Iran. گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده بهداشت و پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، نیشابور، ایران. Mouzhan Granfar موژان گرانفر mgranfar72@gmail.com 10031947532846005008 10031947532846005008 No Department of Health Information Technology, Faculty of Health and Paramedicine,Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه مدیریت اطلاعات و انفورماتیک سلامت، دانشکده علوم پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Motahareh Siahsar مطهره سیاه سر SIAHSARM992@MUMS.AC.IR 10031947532846005009 10031947532846005009 No Department of Health Information Technology, School of Paramedical and Rehabilitation Sciences, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Mina Montazeri مینا منتظری montazerim@nums.ac.ir 10031947532846005010 10031947532846005010 No Department of Health Information Technology, Faculty of Health and Paramedicine, Neyshabur University of Medical Sciences, Neyshabur, Iran. گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده بهداشت و پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، نیشابور، ایران. Seyyedeh Fatemeh Mousavi Baigi سیده فاطمه موسوی بایگی mousavi9713@gmail.com 10031947532846005011 10031947532846005011 Yes Department of Health Information Technology, School of Paramedical and Rehabilitation Sciences, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran. گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران.